W Janowie Podlaskim rozpoczął się VII Kongres Ciepłownictwa. Jednym z ważnych punktów inauguracji było wręczenie przez Polskie Towarzystwo Energetyki Cieplnej (PTEC) statuetki „Przyjaciela Ciepłownictwa” Ministrowi Energii Miłoszowi Motyce za wspieranie działań na rzecz transformacji energetycznej oraz konsekwentne budowanie warunków dla rozwoju nowoczesnego, efektywnego i bezpiecznego ciepłownictwa systemowego. Podczas sesji otwierającej zaprezentowano także najnowszy raport PTEC na temat roli kogeneracji i technologii Power to Heat w bilansowaniu Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE) oraz produkcji ciepła. Podczas trzech dni kongresu eksperci będą dyskutować m.in. o dekarbonizacji ciepłownictwa, integracji z elektroenergetyką oraz wyzwaniach regulacyjnych.
Minister Energii wyróżniony przez branżę
Konferencję otworzył Marcin Laskowski, prezes zarządu PTEC i wiceprezes zarządu PGE Polskiej Grupy Energetycznej, który podkreślił znaczenie tego rodzaju wydarzeń dla debaty nad kierunkami i kształtem transformacji ciepłownictwa systemowego w Polsce.
Podczas uroczystości wręczono statuetkę „Przyjaciel Ciepłownictwa” Ministrowi Energii Miłoszowi Motyce. Wyróżnienie trafiło do szefa resortu energii za zaangażowanie w transformację sektora ciepłowniczego – w tym m.in. inicjatywy ustawowe i dokumenty strategiczne, których celem jest ochrona najbardziej wrażliwych odbiorców ciepła czy wspieranie procesu modernizacji całego sektora.
– Ciepłownictwo systemowe to jeden z fundamentów bezpieczeństwa energetycznego Polski i obszar, który w najbliższych latach przejdzie głęboką transformację. Naszym celem jest stworzenie takich warunków, aby przedsiębiorstwa mogły skutecznie inwestować w nowoczesne technologie, a odbiorcy mieli dostęp do bezpiecznego i przystępnego cenowo ciepła. Dlatego równolegle prowadzimy działania deregulacyjne, przygotowujemy nowe rozwiązania strategiczne i wspieramy rozwój efektywnych systemów ciepłowniczych. Transformacja musi być procesem odpowiedzialnym – wzmacniającym bezpieczeństwo państwa, konkurencyjność gospodarki i komfort życia milionów Polaków. Przyznanie mi wyróżnienia traktuję jako wyraz uznania dla wspólnej pracy administracji, samorządów i przedsiębiorstw ciepłowniczych na rzecz modernizacji sektora – mówił Minister Energii Miłosz Motyka.
Kongres poświęcony wyzwaniom transformacji sektora
Program VII Kongresu Ciepłownictwa koncentruje się na najważniejszych wyzwaniach stojących przed sektorem w najbliższych latach. Uczestnicy debat rozmawiają o praktycznych aspektach dekarbonizacji systemów ciepłowniczych, możliwościach finansowania niezbędnych inwestycji oraz wpływie polityki klimatycznej na funkcjonowanie przedsiębiorstw ciepłowniczych. Ważne miejsce w programie zajmują również kwestie regulacyjne – uczestnicy analizują wpływ obowiązujących i planowanych przepisów na tempo transformacji sektora, dyskutując o potrzebie stabilnego otoczenia prawnego, zasadach taryfowania oraz mechanizmach wsparcia inwestycji niezbędnych do osiągnięcia celów klimatycznych i zapewnienia bezpieczeństwa dostaw ciepła.
– Kongres Ciepłownictwa od lat stanowi najważniejsze forum wymiany doświadczeń i poglądów dla całego sektora. Skala wyzwań związanych z dekarbonizacją, modernizacją infrastruktury i integracją z elektroenergetyką wymaga dziś ścisłej współpracy przedsiębiorstw, administracji publicznej, regulatorów i instytucji finansowych. Chcemy, aby Kongres był miejscem rozmowy o konkretnych rozwiązaniach, które pozwolą przeprowadzić transformację w sposób efektywny ekonomicznie, bezpieczny dla odbiorców i korzystny dla całego systemu energetycznego – powiedział Marcin Laskowski, prezes Polskiego Towarzystwa Energetyki Cieplnej.
Raport PTEC: kogeneracja fundamentem bezpiecznej transformacji
Podczas Kongresu PTEC zaprezentowało raport „Rola jednostek kogeneracji i źródeł Power to Heat w bilansowaniu KSE oraz produkcji ciepła”. W raporcie podkreślono, że kogeneracja pozostaje fundamentem funkcjonowania polskich systemów ciepłowniczych w dobie dekarbonizacji. Zwrócono uwagę, że produkcja energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu – jako lokalny zasób systemowy – umożliwia integrację odnawialnych źródeł energii, zapewniając jednocześnie bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej i ciepła w długim okresie transformacji.
Eksperci PTEC po raz pierwszy wykonali dwa poziomy analizy roli kogeneracji i pracy źródeł Power-to-Heat: lokalny wymiar sieciowy i systemową ocenę kosztów transformacji. Według autorów raportu ograniczenie lokalnej generacji energii elektrycznej z jednostek kogeneracji nie jest neutralne dla sieci elektroenergetycznej, na co wskazują pojawiające się przeciążenia sieci 110 kV w wariancie wysokiego udziału źródeł Power-to-Heat. Z tego powodu transformacja ciepłownictwa musi być analizowana łącznie z rozwojem sieci elektroenergetycznych.
W kontekście procesu dekarbonizacji i systemowej oceny kosztów transformacji, autorzy przeanalizowali warianty technologiczne elektrociepłowni, w tym tradycyjne jednostki węglowe, hybrydowe układy z kogeneracją gazową, instalacje wykorzystujące technologię Power to Heat oraz warianty bez kogeneracji. Wskazano, że ubytek mocy elektrycznej w systemie elektroenergetycznym spowodowany odchodzeniem od kogeneracji węglowej będzie tworzył lukę, którą jedynie częściowo można uzupełnić przez jednostki kogeneracyjne gazowe. Ponadto łączna emisyjność CO₂ dla systemu ciepłowniczego i elektroenergetycznego wskazuje na jej ograniczenie przy wariantach posiadających kogenerację gazową. Im większa moc w kogeneracji, tym niższa sumaryczna emisyjność CO₂ oraz niższe zużycie gazu na potrzeby produkcji ciepła i energii elektrycznej, co przekłada się na realne ograniczenie kosztów wytwarzania.
Co istotne, analizy wykazały, że inwestując w jednostki kogeneracyjne ograniczamy straty przesyłowe na sieciach elektroenergetycznych, odciążając i redukując koszty ich modernizacji. Im mniej jednostek kogeneracyjnych, tym bardziej obciążamy system energetyczny, w szczególności powodując konieczność znaczącej rozbudowy sieci przesyłowej. Problem ten uległby spotęgowaniu przy radykalnej elektryfikacji ciepłownictwa wielkoskalowego.
Autorzy podkreślili również konieczność prowadzenia transformacji ciepłownictwa w sposób skoordynowany z rozwojem elektroenergetyki. W ich ocenie uwzględnianie pełnych kosztów systemowych i utrzymanie stabilnego otoczenia regulacyjnego jest warunkiem optymalnej ekonomicznie transformacji i utrzymania bezpieczeństwa dostaw energii.
Raport zwraca także uwagę na dużą skalę oddziaływania ciepła systemowego w Polsce – blisko 45% gospodarstw domowych i ponad 60% odbiorców w miastach korzysta z ciepła systemowego – dlatego decyzje inwestycyjne i regulacyjne w tym sektorze mają konsekwencje wykraczające poza rynek ciepła.
– Przedstawiony raport pokazuje, że kogeneracja odgrywa kluczową rolę dla systemu energetycznego Polski. To technologia, która zwiększa elastyczność Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, wspierając integrację odnawialnych źródeł energii i pomagając ograniczać koszty systemowe sektora energetycznego. Naszym celem było wskazanie zarówno potencjału tej technologii w skali systemowej, jak i niezbędnych zmian regulacyjnych – powiedziała Monika Gruźlewska, dyrektorka Polskiego Towarzystwa Energetyki Cieplnej. Kluczowe w tym względzie jest wydłużenie roli jednostek kogeneracji w produkcji energii po roku 2035, dzięki czemu można rozłożyć w czasie niezbędne inwestycje w sieci elektroenergetyczne oraz zwiększyć elastyczność pracy tych aktywów – dodaje Gruźlewska.
